Crea sito

 LUIGI ARMANDO OLIVERO

2 novembre 1909 ~ 31 luglio 1996

di Giovanni Delfino

 delfino.giovanni@virgilio.it


Disegno Macrì

 

Disegno di Giuseppe Macrì da Rondò dle masche

 

   Mappa del sito

Home 

Rondò dle masche L'Alcyone, Roma, 1971 

Ij faunèt Il Delfino, Roma, 1955 

Articoli di Giovanni Delfino riguardanti Luigi Olivero pubblicati su giornali e riviste 

Roma andalusa

 Traduzioni poetiche di Luigi Olivero in piemontese e in italiano 

Genesi del poemetto Le reuse ant j'ole: sei sonetti di Pacòt e sei di Olivero 

Commenti ad alcune poesie di Luigi Olivero a cura di Domenico Appendino  

Le poesie di Luigi Armando Olivero (Prima parte) 

Le poesie di Luigi Armando Olivero (Seconda parte) 

Le poesie di Luigi Armando Olivero (Terza parte) 

Luigi Olivero Giornalista 

Luigi Olivero e Federico Garcia Lorca 

Luigi Olivero ed Ezra Pound 

Olivero e D'Annunzio 

Sergio Maria Gilardino - L'opera poetica di Luigi Armando Olivero  

Poesie di Luigi Olivero dedicate allo sport 

Pomin  d'Amor (Prima raccolta inedita di poesie di Olivero) 

Polemiche 

Poesie dedicate al Natale  e ad altre ricorrenze (Pasqua, Carnevale...) 

Bio-bibliografia 

Aeropoema dl'élica piemontèisa 

Poesie inedite 

Poesie in italiano 

Poesie dedicate a Villastellone ed al Piemonte

 Episodi della vita di Luigi Olivero 

Scritti inediti  e non di Luigi Olivero 

Lettere ad Olivero 

Artisti che hanno collaborato con Luigi Olivero 

Biografia di Luigi Olivero: primo scenario (Gli inizi) 

Biografia di Luigi Olivero: secondo scenario (Prima stagione poetica) 

Biografia di Luigi Olivero: terzo e quarto scenario  (Verso la tempesta: diluvio universale ~ Viaggi)

 Biografia di Luigi Olivero: quinto e sesto scenario (Attività frenetica ~ Roma: maturità d'un artista) 

Biografia di Luigi Olivero: settimo ed ottavo scenario (Incontri, polemiche, viaggi, cantonate ~ Ultima stagione ~ Commiato) 

Appendici prima, seconda e terza 

Appendice quarta ed ottava 

Appendice quinta: gli scritti di Luigi Olivero su giornali e riviste 

Giudizi espressi in anni recenti su Luigi Olivero 

L'officina di Luigi Olivero 

Luigi Olivero legge la sua Ël bòch 

Documenti e curiosità 

Siti integrativi

 

 Poesie di Luigi Armando Olivero ~ Terza parte

Per la prima parte cliccare qui

Per la seconda parte cliccare qui

 

Copertina

 

             L'Almanacco Piemontese, Armanach Piemontèis Viglongo, continua l'avventura iniziata dall'editore Andrea Viglongo con gli Armanach del 1941 e del 1942. 

         La ripresa è del 1969. Olivero inizia a collaborarvi dal 1973 e continuerà, praticamente senza interruzione, fino al 1992.

         Qui di seguito l'elenco di tutte le poesie pubblicate. Per intero si riproducono, come per le altre testate, quelle non presenti nelle tre raccolte di poesia proposte dallo stesso Olivero e facilmente rintracciabili in moltissime biblioteche: Ij faunèt, Rondò dle masche, Romanzìe.

 

Almanacco Piemontese 1973

 

Le siale - Nivola colomba - Seugn pagan (Tutte in Rondò dle masche)

 

Almanacco Piemontese 1974

 

Cantada dël Tòr (In Romanzìe)

 

Almanacco Piemontese 1975

 

La gata sìnghëria (In Romanzìe)

 

Almanacco Piemontese 1976

 

Sirventeisa del nëvod d'Olivier ëd Ronsisval et dij sò glorios magister Sivalié antích e modèrn con barbis e barbaròt ëd bruzabèch (In Romanzìe)

 

Almanacco Piemontese 1977

 

Romansa dle romanse dël sàut dla bel' Àuda d'an cò dla Sagra 'd San Michel (In Romanzìe)

 

Almanacco Piemontese 1978

 

Ritratin an ponta 'd piuma 'd poeta piemontèis

 

                            Il poeta non ha altra effigie che quella dei suoi versi

                                                        Giovanni Pascoli 

                            I 

                  Nino Costa

                (1886~1945)

 

         N'ànima granda come 'l nòst Piemont

ant un'òmnèt onest e degordì

parèj d'un gnògno dij bej temp fiorì

ëd maghe bionde con na stèila an front.

 

         Quand che l'alba a la tèra ai dà 'l bondì

chiel a posa na man 'd zora  la front

d'una Mamin-a che, fin dal tramont,

për un pecà d'amor l'ha sangiutì.

 

         Sal e pèiver sul nas ëd la gheusaja

a spàntia con un rije malissios

come Brofferio ai temp ëd soa bataja.

 

         Peuj s'ancoron-a 'd Brassabòsch frondos

e ai decanta a l'età spòrca e sarvaja

la Ròba nòstra: 'd nòst Piemont glorios. 

1938       

                                    II                  

                 Pinin Pacòt

(Giuseppe Pacotto 1899 ~ 1964)

 

         Un ròbi cardinal rabelesian

surtì da un quàder dël Sinchsent gaudios.

Front larga e anluminà 'd pensé radios.

Në sguard, daré j'ociaj, ch'a vèd lontan:

 

          ch'a s-ciàira svolastré 'nt nòst cel nebios

j'Arsivòli andorà 'd sol astesan

che chièl ambranca con bel gest paisan

saràndje ant un rondel maravijos.

 

         Tuti ij pilon ch'a signo le Crosiere

a pòrto tra le grije 'd j'autarin

le fior dle soe cantade matinere.

 

         E ij sò vèrs martilinà 'ne l'òr zëchin

a son anej ëd seugn, grafe legere,

ch'a lijo la Speransa ai sò basin. 

1938 

                                    III

                     Paggio Fernando

           (Fernando Viale 1876 ~ 1955)

 

          Scriv con na piuma d'ala 'd lodolin-a

bagnà 'nt ël frèsch azur dël Valentin

ëd vèrs ch'a sprìcio al sol cantand ë-sclin

come 'd git ëd fontan-a sitadin-a.

 

          L'é un Coppée dël sonèt ch'a turniss bin

- da la prima quartin-a a la tërsin-a

final - con na soplëssa parisin-a

e un ghëddo 'd cansonëtta vej-Turin.

 

          Son cadansà 'n sij pass dle sartoirëtte

le nòte 'd soe Ariëtte turinèise

che ai moscadèn ai ritmo 'd - ven, ven, ven!

 

         E soe Rima d'amor a son d'egrëtte

che a carësso 'd Manin-e bianche: tèise

'nt l'adiù d'un temp ch'a tornerà pi nen. 

1956 

                                    IV

                      Vincenzo Buronzo

                         (1884 ~ 1976)

 

         L'é un gentilòm che për blason l'ha un cheur

ch'a bat për j'artisan ëd la soa tèra.

E ij sò bej vèrs a son pa 'd fior ëd sèra,

ma dij brich ëd Moncalv rich ëd boneur.

 

         D'boneur ëd vigne al sol: dont l'é nen vèra

che a seurbne ij gius as ven lord e reveur,

com van cracand j'oràcoj dël maleur

ambërborà 'd breu 'd malva e 'd dociamèra.

 

         «Cheuj d'rubin chi sovagna le soe vis,

a canto i vignolant d' Al mè paìs»,

am dis cost bìblich, savi Giòb monfrin.

 

         E Al litanij di giòbia, a un giavlà,

chièl mësson-a an sla piassa dël mercà

rossa 'd crëste 'd galèt, d'uve e 'd basin. 

1969 

                                    V 

                    Armando Mottura

                        (1905 ~ 1976)

 

         A l'é un bel fieul ch'ai piaso le montagne

come s'a fusso 'd fîe da carëssé,

dë spose con d'euj ciàir da sbaluché,

'd veje nurrìe 'd sol, d'làit e castagne.

 

         Un galucin an ponta d'un cioché

chièl as lo sent canté fin-a ant j'antragne:

ma con doe patatin-e për compagne

- 'd carn, bin rustì - lo fà 'ncor pi sugné.

 

         A va mat për le preus ëd Reuse rosse,

për le casòte con l'òrt giàun ëd cosse...

E ij Paisagi 'd Val d' Susa ai fan anvìa.

 

         Ma 'ndoa savóra le soe gòj pi dosse

a l'é ant j'òsto 'd provìncia: an companìa

'd bëdre fiamenghe e 'd doje 'd malvasìa. 

1950

 

Almanacco Piemontese 1979

 

Seconda parte de Ritratin an ponta 'd piuma...

 

                                    VI

                          Oreste Gallina

                          (1898 ~ 1985)

 

         Mi sai nen bin se cost sor professor

sia pi un fier cassador, pi un brav poeta

ò un prènsi dël Sinchsènt an gaudineta,

espèrt ëd can, ëd lìber e d'amor.

 

        D'sigùr, sai ch'a l'é nen n'anacoreta

che ant la Tebàide a dgiun-a con Nosgnor.

E sai che al Mango - Olìmp ëd Dé brindor -

reste a l'é, dël gran Diòniso, un profeta.

 

         D'invèrn, chièl bóvra 'd vin le Frèidolin-e.

D'Otugn, vendùmia e sclama: «Canta, Pero!

Canté, gent ëd Mia tèra, an langareul!».

 

         E a canto mare e fija, Pare e fieul...

Mi, tra vint sécoj, lo arvogreu - mi spero -

s'un monument ëd bonze bricolin-e. 

1976 

                                    VII 

                           Tito Gantesi

(Chiaffredo Tommaso Agostinetti 1857 ~ 1938)

 

         Che 'd càmole e 'd mijara 'd bërle 'd giare

l'ha sbogià cost grand vej ant soa conquista

'd vèrs përdù 'd Calvo, 'd Rosa... Un umanista

ch'a trata ij lìber da përson-e care.

 

         E, tutun, a l'ha gnente dl'archivista

ch'a passa l'esistensa an s'jë scartare

baricoland ant una luz d'aquare

con na barëtta, an testa, da sacrista.

 

         L'é un bon vivan. Në sgnor ch'at dà la man

con na franchëssa tuta piemontèisa

e ant chièl j'é pròpi nen d'autut ch'a pèisa.

 

        Ai pèiso j'ane, sì. Ma j'ane a smijo,

su cèrti èrbo gorègn, ëd pom ch'a rijo

e ch'ai fan gola ai giovo da lontan. 

1930 

                                    VIII

                          Arrigo Frusta

           (Augusto Ferraris 1875 ~ 1965)

 

         A l'é un poeta assé pi rich ëd pròsa

che 'd vèrs. Përchè 'nt ij gorgh dle Faravosche

chièl veul spartì le avije da le mosche,

un ragg ëd sol da un fil d'aragn ch'as pòsa.

 

          E j'uve d'erbaluz, dossèt, lambrosche

pretend tasté ant ël vin che l'òsto a sfròsa.

Veul sèrne 'l giust dal fàuss ant ògni còsa,

tant al seren che an mez a 'd nébie fosche.

 

          Frusta a fa s-ciopaté un fovèt ëd ronze

(dòp avèj dàit le reuse a le soe amìe)

sl'Esposision dël Novanteut. Che lonze!

 

         Che dë svërzlà sensa paura 'd ponze!

Tut manda a l'ària, e, dòp 'ste drolarìe,

chièl fa 'd Fassin-e 'd sàbia... E arpija a ponze. 

1929 

                                    IX

                             Alfredino

             (Alfredo Nicola 1902 ~ 1995)

 

         L'ha 'l nòm ëd de Musset e trè morose

dlicà - Poesìa, Mùsica, Pitura -

che chièl a pòrta a spass ant la frëscura

dle Penombre 'd boschin-e favolose.

 

         Le Primavere dla soa gioventura

a son filtrà 'nt le ven-e melodiose

ëd coste soe  Trè Gràssie vaporose

che chièl a pòrta a spass a la ventura.

 

         Guarda con lor le Nìvole ant ël cel,

s'a l'é 'd neuit, guarda le stèile.

E as n'anfót dle ratele e dël rabel.

 

         Canto ij sò vèrs. A rijo le soe tèile.

Sò cheur gazoja 'd gòi come un fringuel

quand soe amije a lo baso an sle parpèile. 

1965 

                                    X

                      Carlottina Rocco

                         (1908 ~ 1993)

 

         A l'é na Faja 'd j'Alp che a va cantanda

An brova dël senté sola e solëtta:

a inglèt tra i làver a l'ha un fil d'erbëtta

e an sël corsèt un bochëtin d'lavanda.

 

         A l'ha j'euj dël color ëd la ciochëtta

che a spécio 'l Temp, bon vej, ch'ai passa aranda:

e chila ai fa 'l regal d'una garlanda

'd versèt e 'd rime profumà 'd violëtta.

 

         E 'l Temp ai dis mersì con un soris

ëd patriarca che a dev tant marcé

për sërché 'd cavèj biond da fé vni gris.

 

         Chila as fërma. A lo guarda a slontané.

Jë smîa San Pé ch'a vòla an Paradis...

Òh, 'l cel ëd fior d'alìs su col senté! 

1933

 

                                    XI

                       Concettina Prioli

                           (1919  ~ 1990)

 

         Bastrîa ponteje con ël dil mamlin

dontrè granin ëd blëssa an sla facin-a

për avèj ël ritrat d'una damin-a

dël Sètsènt con un plagi 'd ciclamin.

 

         L'ha un bel deuit, un acsàn, na vos molzin-a

che quand a parla a fërma 'l vòl d'j'oslin.

E 'l vent j'anfìla an man d'Aguce 'd pin

për vëdla a brodé 'd vèrs fior e feujìn-e.

 

         'D brodarîe 'd farfale, ale 'd carësse

d'una mama che an pèrle 'd poesìa

càngia soe làcrime 'd malinconìa.

 

         Una malinconìa con le fatësse

'd na reusa tea nüansà 'd dosseur:

ch'a sorid an vlutand ij baticheur. 

1976

 

Almanacco Piemontese 1980

 

Soa tenebrosa maestà la neuja (Ne Ël Tòr e in Romanzìe)

 

Almanacco Piemontese 1981

 

Balada dle reuse sultan-e (In Romanzìe)

 

Almanacco Piemontese 1982

 

Trionf dle reuse dij samourai 

                                    A Ezra Pound 

                           Kirigirisu

                   naku ya shimo-yo no

                       sa mushiro ni

                    koromo katashiki

                   hitori ka mo nemu.

           Go Kyögoku (1169 ~ 1206)

           

            Dovrai, donca, deurme sol

 sul mè mantel dëstèis mach da na banda

              e an s'na canissa frèida

             ant costa neuit ëd brin-a.

 

Mi ëj veuj bin ai Pecà, ìdoj antìch

ch'a rijo setà gargh a l'oriental

sui sò tronèt sizlà, 'd giada imperial,

ant la mezombra 'd na salëtta chic.

 

La salëtta doa un Buddha pansarù

seurb con j'euj d'òr ij ragg s'un vas d'Pekin

filtràndje ant na fiorera 'd ciclamin

për ch'am profuma ij seugn d'j'amor përdù.

 

J'amor perdù 'nt le nébie 'd mie stagion

ravagià dai Tifon gonfi 'd sospir

dij maimon che - dal zénit al nadír,

al sol  e al ciàir ëd lun-a - uco 'd magon.

 

Òh, 'l ciàir ëd lun-a!... La mousmé che ier

a l'ha slanghime 'l cheur ëd sentiment,

ancheuj gimba j'archèt dij fianch roent

an sla sëzlonga d'una garçonnière.

 

E mi anvito a ciambrèa ij mè poeta

Go Kyögoku, Khayyâm, Villon, Rimbaud.

Quaciarà su 'd cussin ross-coclicò,

fumoma 'd pipe opià. Peuj, gaudineta!

 

Macoma lenga, man e pé ai Ricòrd

(sumiòt giàun) con dë spà da samourai.

Sverginoma sinch vèrgin ëd Sakai,

e, sgorgiàndie ant sinch tasse fin-a ai bòrd,

 

brindoma al Dragh dël Temp ch'a l'ha 'ngojà

stanta mijiard d'omnèt borenfi 'd bòria:

travondendse, con lor, tuta la stòria

'd des mila sécoj 'd regn dl'umanità.

 

L'umanità che delirand a otransa

séguita a meuire, a nasse e a vive an guèra,

antossiand l'Ària e ampoazonand la Tèra,

mare dle smens, già Dea dl'Abondansa.

 

                                    * 

Ma i mà quat Kami amis vnu dal Nirvana,

cimpà 'l saké, m'amprendo la soa siensa

'd batì tra Vita e Mòrt un pont: n'inmensa

arcada 'd fior con l'art ëd l'ikebana.

 

Batì 'l pont, guardo an giù dla balustrada

la gran parada 'd j'òmo-can-gat-rat.

Mi, da lassù, 'nt mè kimòno scarlat,

smîo 'l Sol an sl'arch-an-cel su na valada.

 

E con j'euj ch'am luzisso 'd gioventura

m'ancoron-o la front ëd reuse rosse:

tërdes reuse sbrincià con tërdes gosse

dël mè sangh ross ch'a friza d'aventura.

 

L'Aventura ch'a sfiama ant le mie ven-e

sarà l'ànima 'd feu dl'òm primitiv?

Chila - a sgrinfà 'd j'ongëtte d'argent viv -

a lìbera jë s-ciav da le caden-e.

 

Fîa maga dla Folìa e dël Boneur,

va mëssonand basin për tute strà

e ant ij bòsch a dësnìcia ij Sèt Pecà,

diavlòt-porsslin d'eujìn d'rubin rijeur.

 

Sèt Dé farseur. Ma che as fan harakiri,

gelos dë 'sta diaulëssa-parpajòla

che 'd mè nòm visca ant l'ària la paròla

con ij mimin-sufrin dij sen ëd liri.

 

Ij liri 'd sò còrp d'ambra, dlë splendor

dël vulcan Fusjiyama. Òh, maravija!

Còrp che - ant cheur - l'ha un cit gong doa bat n'avija

ij nùmer d'òr dij sò frisson d'amor.

 

L'Amor che an sël kakémono 'd mia vita

signa ij trionf dle Gòi an s'ij Torment:

nen con ël pnel dij bonzo dij convent,

ma con l'argìt fiorì 'd na pianta drita. 

                                    * 

Pianta dël Zen, pagòda 'd mè giardin,

che, ornà 'd ciochin orcin cirese dosse,

a spàntia 'd farfalin-e vërderosse

ant ël sacrare sgnor dij mè basin:

sla mia coron-a 'd tërdes reuse rosse,

s'j'ìdoj dij paradis d'Kyòto e 'd Pekin. 

London (China Town), 1934

 

Almanacco Piemontese 1983

 

Cantada dla sità d'Alba 

                                    A Cesare Pavese 

Come una lòdna ch'a më scoca ant cheur

viscandme an sen na reusa dë spalera,

t'ëm cante la canson ëd tò boneur.

 

Alba gentila, alàuda 'd primavera

con j'ale andorà 'd ragg dël sol ëd magg

e cincinà d'arìss d'ària legera.

 

Alba, ant un arch ëd tute fior ëd magg!

E mi vorrìa avèj una mandòla

càuda d'obade 'd tórtole, d'un pagg,

 

për dite an nòte 'd pèrle ògni paròla

ch'ai disïo a doi euj stèilà 'd giusmin

(dòp una neuit dë vià, neuitèja fòla)

 

j'an-namorà dij temp ëd Rè Pipin:

- Faja boscaja, seurt an sël pogieul.

Tirme le tërse bionde... Ché 't veuj bin.

                                    Spòrzme un basin! 

                                    * 

Sota un cel tëbbe e sliss come un linseul

toa figura 'd castlan-a a s-ciòd seren-a

përchè tò cheur a l'ha tut lòn ch'a veul.

 

It l'has ëd sangh roman ant ògni ven-a

ël còl e ij sen pi drit che le Trè Tór

e un gigèt ch'a t'arvìscola e t'antren-a

 

ai trafèn dël comèrsi e ai gieugh dl'amor.

Ò Regin-a dle Langhe, Alba rijenta

parèj 'd n'angùria frësca ai dí 'd calor,

 

sfiorme con tò respir profumà 'd menta

e dime, an ton ridèivol ma grassios:

«Canta, morùcio bel, canta ch'it senta!»...

 

E mi cantrai con l'andi d'un moros.

Lauderai ij tò vin e le toe ortaje,

toe fomme svice e j'òmo generos,

 

j'euj da forèt forìcc dle toe maraje,

j'autin ch'at pronto un tròno 'd fruta e 'd rape,

ij palass ross dël sangh dle toe bataje,

 

ij beu campion coatà 'd riche valdrape

e ij seugn - pagan... cristian - ëd la toa tèra

ch'a sgnaca 'l chërpacheur sota le ciape. 

                                    * 

Alba, scotme. Ij tò nèrv ëd ciuciamèra

anlijà con ij brombo dle toe vis

am fan na scala ch'a - smîa gnanca vèra -

 

possa a rampié 'l faunèt dël mè soris

al Cel: doa le Madòne 'd tò Macrìn

a coltivo le dàlie e ij fiordalis.

 

E con doi sùbi - fàit con doi dilin

anforcà an boca al meud dij tò vacròt

chièl va ciamand ij Sant e ij Cherubin

 

a vni a guardé 'l trionf dij tò matòt

e 'd toe matòte con la gala an testa:

tant che, an slë scu dël sol, son-o trè bòt.

 

E varda là 'l prim chèr ch'a passa an testa

d'una longa coalera 'd chèr an fior

tirà dai mans an gióngole da festa!

 

E për tut ël mond d'Alba 'l vin a scor.

E la gent, an sle piasse e për le strà,

a bat le man cantand canson d'amor.

 

La festa dla vendùmia a passa e a va,

fringand, baland, sneudandse, sota 'l cel,

parèj 'd na fisarmònica slargà.

 

E, su l'arbeuj dla gòi e dël rabel,

a së spàntia una nìvola 'd profum

ch'a fà un tribol d'òr d'ògni fornel.

 

Tuta la toa sità l'é ant në sbarlum

ëd forchëtte e cuciàr, tond e cotej.

Baco glorios manda ij sagrin an fum.

 

Àosso la bëdra al vent tór e castej.

E gent e béstie. ancheuj, l'han tuti ant cheur

la trìfola ch'a scàuda e a fà vni bej.

 

Patata 'd Gargantüa, gòi dël cheur,

Babàla dij sonàj dël Tòr masiss,

fin-a tò imperator Elvio, reveur,

 

«Ave, Trìfola!» a sclama e at benediss.

E j'àngej sbato j'ale. E San Lorens

s'inchin-a. E, 'l Cel, dë stèile a sbërluziss. 

                                    * 

Ò sità che a l'otonn, quand l'uva a tens,

at ven-o ij pomèt ross come a na sposa

ch'a siassa ancontra al sen ij chich dla smens;

 

prontje a l'ann neuv n'amson maravijosa.

Sui brassabòsch dla Stòria e ij làur dle tombe,

l'alba 'd tò nòm sia sempre pi radiosa.

 

Fà soné vèrs l'azur tute le trombe

dël tò trionf, dal Tane a la frontiera,

scotand ant cheur un rocolé 'd colombe.

 

Ij vin moscà, dossèt. frèisa. barbera...

sui dent lustr ëd toron e an sle zanzive

at visco un largh soris ëd gòi sincera

 

ch'ai mostra al mond antregh la glòria 'd vive.

Ò Alba, dle fatësse 'd  n'euv pasqual,

ch'am pias ancoronete 'd ramulive.

                                    Al cant dël gal! 

1950

 

Almanacco Piemontese 1984

 

Cantada dla sità 'd Bra 

                                    A Giovanni Arpino 

Ò Bra dal nòm crocant come 'd ninsòla,

quand che 't saluto am pias gavete 'l B

sugnand dëstèise 'd prà 'nt la toa paròla.

 

Am pias guardete, ant l'ora dël mezdì,

pi róbia che la tèra ch'at circonda

tuta avisca d'un reu 'd chicchirichí.

 

It pronte tàula. E j'òmo at fan la ronda

come a na sposa tëggia e degordìa

ch'a spompa al sol con soa caviera bionda.

 

La tàula sot na tòpia a l'é ambandìa

e 'l mantìl càndi e profumà 'd lavanda

l'é na bandiera d'antipast campìa.

 

Ant la cusin-a. 'l feu s-ciupliss e a branda

tra pairòle 'd raviòle e 'd tajarin

për toa gent ch'a veul fé ciambërlocanda.

 

Gent ch'a travaja dur da la matin

bonora: e a l'ha 'l drit d'arpié le fòrse

an fasend soné ij piat e mossé 'l vin.

 

E ti dàine da fé s-ciaté le scòrse

dl'èrbo uman: ch'a sîa giovo ò ch'a sîa vej,

at farà sgnora sensa che 't n'ancòrse.

 

La gent ch'a mangia bin, a pensa mej:

e a travaja cantand arbicioluva

përchè, ant ël cheur, l'han un ni tut pien d'osej.

 

                                    *

 

Sèrvje 'd bagnèt al vèrd ch'a fà la spluva,

për ch'a pócia 'l bujì 'd manz ò 'd sanàt.

Peuj, argàlje la glòria dla fonduva.

 

Coatla 'd midaje 'd trìfole, an sël pat!

Pòrtje 'd sautisse e 'd povronà ch'a scàuda.

Fàje drissé ij barbis parèj dij gat.

 

Parèj dij gat, fàje miaulé la làuda

'd j'anciove, dl'aj e dl'eule, bin smasì

ant l'òr lìquid fovà dla bagna càuda.

 

Bùtje dë 'd nans ij tò capon rustì.

Cóggje ant ël tond le tome a pansa mòla

e 'l bross ch'a fà balé un mòrt ëd sèt dì.

 

Fërmte nen ai tomin e a la rubiòla.

Spòrzje 'd castagne dosse, 'd pruss martin

e ij cheur-mimin ëd sùcher ëd le fròle.

 

Dàine ch'a n'àbia! E vèrsje tuti ij vin:

dal dossèt al bareul, dal barbarèsch

fin-a al nebieul... Fà s-ciopaté ij basin.

 

Ij tò basin ariond ëd maron frèsch,

bej tachìss ëd toron, ross ëd lampon.

E, an ùltim, j'eve: seure 'd San Fransèsch.

 

                                    * 

Peui, dòp j'eve ch'a sguro 'l pré e ij rognon,

manda j'òmo al travaj... 'D sèira, a l'amor.

Ò mare 'd tòr, d'viripotent mas-cion!

 

Toa gent marcanda nen gosse 'd sudor:

fatiga e a mangia fòrt, brùstia e a carëssa.

Ma a prega 'd cò toa Madòna dle Fior.

 

La Madòna ch'a s-ciòd tuta la blëssa

dël bussolin, quand ël pastor Invèrn

a toson-a l'Agnel càndi dla Mëssa.

 

Toa Madòna dij ragg dl'Amor Etèrn

che ij feudatari a l'ha vorsù scassé

a la Cort ëd Bërgnìf, biro dl'Infèrn.

 

Con j'arme an pugn, tò pòpol ëd platé

an nòm dla Libertà l'ha onzù 'l coràm

a fransèis e spagneuj. E ij vinaté

 

l'han bërborà, 'nt soe cròte 'd tóv, j'aram,

bonse e botaj, con na slampada càuda

'd sangh angiojìn e 'd j'àutri matafam...

 

Anfin, t'ses diventà sposa sabauda.

E mare - brava mare piemontèisa -

San Giuspin Cotolengh t'l'has cunà an fàuda.

 

                                    * 

Canta la nobiltà 'd toa gent braghèisa,

ròcafòrta d'Alpin e 'd fomne ardije.

Àossa tò onor an sla toa man dëstèisa

 

an front a j'Alp ògni alba che 't dësvije.

Ant j'òrt e ij gran ëd toa campagna granda

splendo le tërse e ij làver dle toe fije.

 

Dai cochèt, che a ramà Nosgnor at manda,

l'òr ëd la seda a pieuv an sl'òr d'j'ariss

dont la toa bela testa a s'angarlanda.

 

Ò Bra che 't mire con j'euj ciàir e fiss,

angiolivà 'd parpèile 'd virassol,

tò bussolin che tut l'ann arfioriss.

 

Për la toa gòi ëd vive an brass al Sol! 

1954

 

Almanacco Piemontese 1985

 

Për ël quarantésim aniversare dla mòrt ëd Nino Costa (Ne 'l caval 'd brôns del novembre 1965, qui per il ventesimo anniversario, per il resto identiche)

 

Almanacco Piemontese 1986

 

Cantada dla sita 'd Fossan (Ne 'l caval 'd brôns del novembre 1952)

 

Almanacco Piemontese 1988

 

Trè madrigaj a la sità 'd Salusse  (In Musicalbrandé del dicembre 1964)

 

Almanacco Piemontese 1989

 

Cantada dla sita 'd Coni (Ne 'L Bochèt del 1954)

 

Almanacco Piemontese 1992

 

«Psalmus vitæ» dël Pàrsifal alpin (In Musicalbrandé del dicembre 1982)

 

Almanacco Piemontese 1997

 

Legion d'Àngei ëd fiama...

 

                                  A tota Celestina Costa 

Questa poesia è stata pubblicata in facsimile, manoscritta, e data come inedita  pur essendo già apparsa proprio ne Ij faunèt

 Frontespizio

 

         Piemonèis ancheuj è la rivista mensile fondata e diretta da Camillo Brero nel 1983. Dedicata alle lettere piemontesi con grande attenzione alla divulgazione della lingua piemontese nelle scuole.

         La rivista prosegue ancora oggi l'attività, però con nuova direzione e scopi ben diversi da quelli originali per cui è nata. Mi si dirà che i tempi cambiano. Verissimo. Però il passo dalla letteratura, dalla poesia al vino e alla cucina è, a mio modesto avviso, fin troppo lungo. Poesia e letteratura piemontese trovano ormai pochissimo spazio nella rivista cui Olivero ha collaborato dalla nascita.

 

Piemontèis ancheuj luglio 1983

 

Le strà (In Romanzìe)

 

Piemontèis ancheuj marzo 1985

 

Pasqua 'd ramulive (Ne Ij Brandé N° 86 del 1950) 

«Saeta» dla «Semana Santa» (In Musicalbrandé marzo del 1959)

 

Piemontèis ancheuj aprile 1985

 

Crist paisan (Ne Ël Tòr N* 18 del 1946)

 

Piemontèis ancheuj dicembre 1985

 

Professia dl'advent an sla tèra d'un regn dël Natal universal (Con titolo Mare d'òm in Ij Brandé N° 86 del 1950)

 

Piemontèis ancheuj marzo 1986

 

Baudëtta 'd Pasqua dla mia «Vana pàssio» (Ne 'l caval 'd brôns agosto del 1964)

 

Piemontèis ancheuj settembre 1986

 

Baladin-a dël sivalié dlë Spìrit Sant 

L'hai vivù dë Spìrit Sant

un Mont Bianch d'ani 'd mia vita

galopand an sla strà drita

an sël mè caval balsant.

 

An sël mè caval balsant,

pì 'd na bionda Margarita

l'hai cheujì... E or tut am chita:

gòi dël mond, folie d'incant,

tère an fior, cej ëd diamant.

 

L'hai tròp vist. Son tròp distant.

 

«Psiche» 

Psiche vestìa d'ària, 'd feuje e 'd piume,

pògg-te na man sul cheur për che 't la basa.

 

Sarà come basé na parpajòla.

Ij mè làver sentran tò cheur a bate.

 

E tò cheur sentirà bësbié ij mè làver

una paròla fàita 'd bate d'ale.

 

'D doi bate d'ale 'd parpajàla: «Amor!».

 

A l'avàit 

Parèj d'un poènter quand a stà a l'avàit

trames la nébia pì bianca che 'l làit

speto 'd vëde sponté tra la ramaja

tò museto 'd levrëtta bionda e giaja

për mòrd-te 'l còl con una gòi sarvaja.

 

Parèj d'un poènter quand a stà a l'avàit

trames la nébia pì bianca che 'l làit.

 

Piemontèis ancheuj novembre 1989

 

Arabèsch ëd fin d'otonn (Ne Ij faunèt)

 

Piemontèis ancheuj gennaio 1990

 

Spòrtfantasìe piemontèise

 

«Boxe»                                                      

Con                                                          

un fiamengh pugnaton                              

suta ‘l manton,                                          

peul un òm cangesse ant n’àngel                   

e volé volé volé                                       

ant un paradis dë stèile                            

fin-a a ‘nginojesse                                              

an s’na nuvola a basé                                       

(frissonand ëd divotìssim amor)                           

ij pé                                                          

pì bin modlà                                                      

ëd tuti i pé dl’Univèrs.                                     

Ij pé                                                          

dla madòna                                                        

pogià s’un cussin ëd fior.                              

  

E, apressman, con                                        

un’arsonanta grela ‘d pugnaton                     

an sël fidich e an sij rognon,                            

salacad, un a peul ëd cò dventé                     

un colomb toré.                                      

Un colomb – con un’òstia ant ël bech         

e con d’ale ‘d piume ‘d lus -                             

che,                                                          

sigur d’essi stàit cangià d’amblé                       

ant lë Spirit Sant,                                      

a seugna degordì                                           

‘d pié l’andi da la sima dla soa tor                         

për ëlvesse a spiral ant l’Infinì…                     

Àut àut àut e sempre pì àut.                               

Talment pì an àut da andesse dun-a a issé            

an sl’ìndes ëd la man drita ‘d Nosgnor.           

 

Nosgnor                                                  

che prima a benediss ël boxeur abatù         

e, peuj , a benediss ëdcò ‘l boxeur vincitor.

 

Piemontèis ancheuj febbraio 1990

 

Spòrtfantasìe piemontèise

 

«Decathlon»                                            

     (Lota)                                          

Se ‘t ponte ij ginoj e la front                             

sn sël taulass,                                                   

la toa schin-a a l’è un pont.                                     

Ambranch-lo fòrt për un brass,                      

l’òm ch’a sta ‘d zora ‘d ti.                             

E, con në strincon                                          

ed tuti ij tò mùscoj e un breugg da leon               

dësvèrslo ant ël veuid.                                    

 

Ardì,                                                        

carcagn-lo con tut ël tò pèis!                                  

martel-je  ij tò pugn an sle spale                           

e faj-je gravé sul platò: scurpìe.                        

 

Con tut so còrp antnajà                                  

da la toa ultima dobia massà                                    

slordì                                                                 

da mila rifless dë spì                                         

d’òr,                                                         

guardlo dëstèis sota ‘d ti.                             

 

E s-cionfand da toe naris                                

doi ë-scionf dë stèile afoà,                            

gonfia d’orgheuj le ven-e                                 

‘d tò còl angombà.                                        

Come, ant n’arena ‘d Sevija,                                   

dòp avèj ancornà ‘l matadòr,                              

un tòr.

 

Piemontèis ancheuj marzo 1990

 

Spòrtfantasìe piemontèise

 

  «Pentathlon»

 (Lans dël pèis)                          

Se la tèra a l’è rionda parèj ëd na sfera,      

ebin,                                                      

ti fàje un inchin.                                         

Àuss-la. Adase. Antnajà ‘nt la toa man drita.     

Gilantandla con na gràssia severa                      

fa trè vir sui tò pé come ant na dansa.         

E, peuj, frandla lontan,                               

pì lontan che ‘t peule,                                          

viscand un arch àut                                       

ch’a sibla trassand la soa curva ‘nt ël Cel.       

 

E scota ‘l rabel                                   

ch’a fan                                                 

ël sol, la lun-a, le stèile e ij pianeta                     

con tuti i so anej                                        

ch’a van                                                

an ària-patària                                                   

ant na pieuva  sbardlà                                        

ëd mila milion                                                   

d’avije, ‘d farfalle e d’osej…                            

 

E ti                                                        

rij.                                                         

Rij,                                                        

bel atleta,                                              

su col armisteri infernal,                             

na toa sclin-a rijada ‘d cristal.       

 

Piemontèis ancheuj aprile 1990

 

Spòrtfantasìe piemontèise

 

Cassa a la volp                               

Son ëd trombe, ant ël bòsch, suznì ‘d cavaj.    

Cassé la volp                                           

s’un bel pojìn sarvaj!                                        

Brodarìe dë scume an sij gambaj.                    

Sbincc –an sle man ambrilà -                           

dla nébia càuda ‘d so fià.                          

 

Hòp!                                                    

Òm e bestia assamblà ‘nt un mat galòp.             

E, ‘d colp,                                            

casché an sla volp                                      

slongà                                                      

s’un tapiss ëd glajeuj                                   

da para d’un busson.                                      

 

Una volp argentà                                       

con                                                       

j’euj                                                     

dventà                                                           

‘d cristal giàun për l’anvìa                              

ëd doe fròle profumà                                     

ch’a tramolo an sij sen ëd la Bela Andurmìa     

ant ël bòsch ancantà.

 

Piemontèis ancheuj maggio 1990

 

Spòrtfantasìe piemontèise

 

Automobilism                                          

A mòrd la sàbia                                     

la ràbia                                            

rossa, afoà,                                                        

‘d miliard ëd dragh d’assel motorisà,                     

ultrasfrandà                                                      

a la conquista dl’ùltima giornà                          

dla fin dël mond.                                             

 

An fond                                                   

dla mia bianca strà                                      

- ch’a spariss a tapìss-rolant -                                  

na lòsna d’òr                                                 

squarsa la tèra                                                  

e d’amblé slèivo tuti i so tesòr.                       

 

N’inmens arbomb ëd tron.                             

Në stravent ëd tempesta                               

cosmica                                                   

ch’a stenz tut ësbarlum                               

ëd lus                                                                 

dla vòlta celesta.                                            

 

E ‘l veuid.                                               

Ël veuid ch’a traond                                              

l’eco dl’inmens arbomb ëd tron.                             

E dla mia ùltima canson.

 

Piemontèis ancheuj giugno 1990

 

Spòrtfantasìe piemontèise

 

Cantada dël Balon Mondial 1990 (In Ij Brandé Armanach ëd Poesìa Piemontèisa 1990)

 

Ciclism                                                      

J’euj                                                                   

splendrient                                                         

d’una totin-a an-namorà                                           

a coro come ‘l vent                                                 

sul feuj                                                              

slargà                                                                          

‘d na bianca leterin-a profumà.                               

 

Ij pignon                                                            

dij so lumin a viro                                                 

con un ëslussié ‘d ragg ch’a së scantiro.                           

A viro                                                                         

ij virassoj an broa dla strà.                                       

A vira                                                                          

la cova                                                                        

a rova                                                                          

d’un pavon                                                                 

ëd giajèt colorà.                                                     

 

A vira ‘l sol, e a beuj,                                                

ant na nuvola ‘d póer andrà.

 

Piemontèis ancheuj luglio - agosto 1990

 

Spòrtfantasìe piemontèise

 

Alpinism                                                    

SE la còrda a së s-cianca,                                  

ël crevass dël giassé                                        

sarà na tomba bianca.                                            

                  

Ma se la còrda a ten,                                              

tra j’edelweiss dla sima a j’è                                

un modion ëd pera                                            

për ël monument                                      

ëd n’òm                                                   

ant ël vent.                                               

 

Canotage                                                  

ËD bianch violin con dë slussi d’argent             

son ij canòt ch’a glisso an mes al fium.          

J’archèt dij rem a slargo ant la corent             

ëd misure armoniose…                                  

                                    E, ant në sbarlum                                

ëd bronz, na ciòca a bat tra la giurìa                           

la fin gloriosa d’una sinfonia.                                         

 

Piemontèis ancheuj settembre 1990

 

Spòrtfantasìe piemontèise

 

La copa                                             

Bèiv a la copa dla vita,                              

atleta.                                                                 

J’ariss ëd la toa bela tèsta drita                     

son fàit ëd lenghe ‘d fiama                                    

arcinà                                                                 

come j’ariss dël Sol.                                       

 

Bèiv.                                                        

E sàra l’arch dij tò brass                                 

d’assel                                                               

ant l’ambrass                                                 

dla Natura                                               

archincà’d fior                                        

dij sèt color                                               

ëd l’Arcansiel.                                                        

 

Atleta,                                                                

dòp la maravijosa aventura                                

dlé spòrt,                                                 

bèiv:                                                         

sota j’ale splendriente dla Gloria,                         

ël sangh frissant dla Vitòria                                  

dij fòrt                                                               

dzora la Mòrt.

 

Piemontèis ancheuj dicembre 1993

 

Sicilia 

Vin. Sangh. Feu.

Mar ëd pèrla antorn a un reu.

Reuse. Amor.

Fior color cel. Cel color dle fior.

 

Piemontèis ancheuj dicembre 1993 ~ gennaio 1995

 

"Areopoema dl'Élica Piemontèisa" 

Il nucleo centrale  trascritto da dattiloscritto autografo di Olivero è nella pagina del sito Aeropoema dl'élica piemontèisa

Qui di seguito do conto delle poesie aggiunte da Olivero in testa ed in coda all'opera.

 

Piemontèis ancheuj dicembre 1993

 

Ale d'asur

 

Fantasìa pagan-a 

         I l'hai vist un faunèt dij pé forcù

sauté s'n'areoplan a Mirafior,

frandelo an corsa tra le zìnie an fior

e 'levesse an cel fringant e galarù.

 

Ël sol lo anciocava dë splendor:

chièl sopatava ij sò cornèt bombù,

j'orije aùsse, 'l barbaròt pontù

e a crijassava 'd gòi come un brindor.

 

         Tut ant un nen, a cala giù 'n grampin

tacà a 'n soàst e a tira sù doi pin,

na crava bianca e na cà con l'autin.

 

         Peuj a-j fà fé a la màchina un gran vir

e va a doneje tut, con un sospir,

a na pastora con j'euj ëd zafir!

 

La conquista dl'ària

 

                  I 

         Salgari, Verne, Wells, le fantasìe

vòstre ch'a m'anciocavo j'euj masnà

ancheuj a passo për ij cej slargà,

màchine fòrte, creature amije.

 

         Mi j'ambrasso con cheur d'an-namorà

- le màchine dël vòl, le bele fije! -

e sento a furmiolé an sle spale mie

j'ale ch'a tendo vers l'inmensità.

 

         Leonardo, le rùpie dla toa front

dai sécoj son slargasse a l'orisont

e a son diventà j'ale dël nòstr cel.

 

         Sota ij colp prepotent d'un cheur d'assel,

a tombo giù le pòrte 'd bronz dël mond

e l'Òm a l'é padron dl'asur ptofond.

 

                            II 

         E l'Òm a l'é padron dj'albe rijente:

a-j fonga ant ij cavèj biond le soe man

a j'albe as fërto ancontra chièl e as dan

come al sol as dan j'eve trasparente.

 

         Con la filsela d'òr dij meridian

l'òm fà na trùbia 'd maje sbërlusente,

e sensa tëmma 'd nìvole o 'd tormente

pësca, ant l'asur, la Tèra da lontan.

 

         L'Òm a nàviga, ancheuj, sj'onde dij vent

con le palëtte 'd n'élica d'argent

e a rij dle soe radis!... Ma se la guèra

 

         a lo sbatèissa n'àutra vòlta an tèra,

l'Òm a cascrìa content ëd dé la vita

për fecondé 'd sò sangh na margarita.

 

A l'élica 

         Ispiratris dla poesìa neuvsent,

Élica, parpajòla industriosa

che 't fas na coefa 'd seda luminosa

filand le ragnà d'òr dël firmament.

 

         E a l'alba it cante una canson giojosa

- balarinëtta svìcia an brass al vent -

dësvërtojand dai fianch un vel d'argent

ch'a vòla ant l'ària come un vel da sposa.

 

         Creatura 'd mè seugn rijent e pur,

ti 't grope viva a tute le mie ven-e

e të më strenze 'l cheur con sent caden-e:

 

         caden-e 'd rissolin tëbbe d'asur

ch'am pòrto, sui senté dle lontananse,

ant le region dle stèile e dle speranse.

 

Piemontèis ancheuj gennaio 1994

 

Invocassion al cheur piemontèis 

Cheur piemontèis,

mè cheur!

Vòla sui brass dëstèis

dël bel

gigant ross con ij mùscoj d'assel

che - quaciarà

dnans a la pòrta slargà

dël capanon

d'un camp d'aviassion -

a mulin-a ant la ment

ël seugn prepotent

d'un vòl

fòl

d'asur:

fòlfòlfòlfòlfòl!

(Atlante neuvsent,

novel,

chièl a soleva la sfera dël cel

con ël còl).

 

E canta, ò cheur,

e canta la canson ëd tò boneur!

 

Invocassion a l'ànima 

Ànima mia,

sorela dla pas e dla tempesta,

ànima mia,

fija

dl'alba e dël tramont:

leva la front

ant la gran festa

dle nìvole che ancheuj son tute spose

dël sol ch'a'j quata 'd carësse amorose

e canta, ànima mia,

la toa pì ciàira e solìa

canson d'amor

dzora j'ale slargà s'un trimotor!

 

Le nòsse dl'ànima e dël cheur 

Ancheuj

l'ànima e 'l cheur

a rompo le cròsse

dël dolor,

a s-cianco ij linseuj

ëd le pen-e:

e, bacialand ansema a tre motor,

a fan sò viagi 'd nòsse

ant le region seren-e.

 

Ël sangh a canta 'd gòi

ant le mie ven-e!

 

Prim temp 

La velocità (Da qui prosegue alla pagina Aeropoema dl'élica piemontèisa)

  

Piemontèis ancheuj dicembre 1994

 

Reusa dij vent

 

Ij camp d'aviassion 

         Taliedo, Mirafior, Groydon, Bourget,

Tablada, Tempelhof... camp d'ateragi

che ant le nìvole 'd póver dij mè viagi

vë slarghe come 'd viarassoj - d'amblé!

 

         Con na reusa e un seugn për tut bagagi,

con ël romanz dla vita da sfeujé

e an sèrca dla Fortun-a da sposé,

dai vòstri camp a s'àussa mè coragi.

 

         A la roulette dël sol vìncio 'd milion

ëd marengh d'òr che sëmno a garabìa,

su la carta d'Euròpa, ai quatr canton.

 

         Ò bej camp d'aviassion dla vita mia,

con la Reusa dij Vent ëd mè blason

iv marco mie tenute 'd poesìa!

 

L'Aeromòbil 

         Òstia, ti 't ses mia prima comunion

con la divinità dël cel grandios!

E mè cheur a l'é un sol, ross, luminos,

che 'd tò pòrt a më slarga la vision.

 

         D'zora un mar tapissà 'd vèrd silensios

un dragh d'ale d'assel a l'ha un frisson:

a squarsa j'onde, a part con në s-ciancon

fracassand ij foèt dël vent furios.

 

         E tuti i sèt lambej dij sèt color

pendù dal carosel ëd l'arch-an-cel

a serco dë sborgné col dragh s'assel:

 

         ël mostro ch'a traond con quatr motor

tuta la còsta - un fianch ëd bela dòna -

Roma - Génoa - Marsija - Barselòna.

 

An pullman volant 

         Johanna, bela tedeschin-a arionda

an braje bianche, cambrera grassiosa!

Ant la toa copa 'd bira delissiosa

më smija 'd bèive la caviera bionda.

 

         Më smija d'esse ant n'avnùa spassiosa

(l'Unter den Linden?) anvlupà da l'onda

dle fior dij tèil e dla gent ch'am circonda:

setà 'n s'na trassa 'd Kaffehaus ariosa.

 

         Më smija 'd dite: - Ich möchte am liebsten Bier!

Mentre i të smon-e con la sieta an gir

soris e salamin a j'uffisiaj...

 

         E, anvece, soma an vòl a eutmilasent

sla Mànica an burasca. E an pòrta 'l vent

la nébia 'd Londra... Johanna, good bye!

 

Sul Bòsforo 

         Sul Bòsforo al tramont, na sità d'òr

- sota un cel ross venà 'd cilest e 'd viòla -

e spompa vèrs l'idrovolant ch'a vòla

come na lòdna sborgnà da un tesòr.

 

          Ël Pont ëd Pera, Istàmbul, ël Còrn d'Òr,

ij giardin ëd Teràpia su la sponda: 

e le colin-e antorn ch'a spécio ant l'onda 

scalinade 'd palass, cùpole d'òr. 

 

         Turca 'd j'euj nèir che 't ciame Nerminé 

(paròla ch'a veul dì "dossa a toché"), 

còsa 't l'has che 't ancròsie ij dij dle man?  

 

         It pense, forse, a l'ùltim dij Sultan 

ch'a fasìa 'nnié 'nt cost mar ëd fiordalis 

- gropà 'nt un sach - soe bele traditris?

  

Piemontèis ancheuj gennaio 1995

 

Vòl su L'Acròpoli (In Armanach piemontèis 1941)

 

"Spitfire"

(Ël farchèt ëd feu) 

         Lassù, lassù 'ndoa ch'as confond ël cel

con ij vapor gris-pèrla dla seren-a

a j'é 'l profil d'un gran farchèt d'assel

ch'a dësvlupa j'anej ëd na caden-a.

 

         J'anej 'd fum ch'a viro antorn al vel

dle nìvole assamblà ant na nivolen-a

tant che 'l farchèt a piomba giù dal cel

con n'àuss sùbi 'd guèra ch'as dësfren-a.

 

         E antorn jë s-ciodo, come tante reuse,

ij projèt ross e giàun dle canonà

ch'a-j formo, antorn, ëd vive bussonà.

 

         Ma 'l farchèt a travèrsa cole reuse.

A sgrìnfia l'inimis. E a l'é sparì,

come un fùlmin d'assel, ant l'infinì.

 

Soa tenebrosa maestà la neuja Con Le éliche dël viramond e Invocassion a la libertà (In Romanzìe) 

Élica a l'alba (In Romanzìe)

 

Piemontèis ancheuj gennaio 1996

 

Un ritratin ch'a l'ha fàit rije për ij sò des ùltim ani ël poeta-cassador Oreste Gallina (In Almanacco Piemontese Viglongo 1979)

 

 Piemontèis ancheuj settembre 1996

 

L'hai sugnà che meuirìa (Ne Ij faunèt)

 

Piemontèis ancheuj ottobre 1996 

Le strà (In Romanzìe) 

Baudëtta 'd Pasqua dla mia «Vana Pàssio» (Ne 'l caval 'd brôns agosto 1964)

 

Piemontèis ancheuj marzo 1997

 

«Saeta» dla «Semana Santa» (In Musicalbrandé del marzo 1959)

 

Piemontèis ancheuj settembre  ~ novembre 1997

 

Tre cotlà d'òr a la lun-a (In Armanach piemontèis 1934)

 

Piemontèis ancheuj dicembre 1998

 

Ses mistà 'd Natal (Ne 'l caval 'd brôns del gennaio 1965)

Gloria in excelsis anche in Piemontèis ancheuj del dicembre 1997

 

Piemontèis ancheuj ottobre 1999

 

Cantada dël galòro ëd Pasqua a la sita 'd Mondvì (In Ij Brandé Armanach ëd Poesìa Piemontèisa del 1962)

 

Piemontèis ancheuj settembre 2005

 

Le reuse ant j'ole (I sei sonetti composti da Olivero N° 2, 4, 6, 8, 10, 12)

 

                  II

 

         An drinta j'ole tracagnòte e bele,

ora veuide e quacià come doe cosse,

j'era, un temp, coj salam dle cone rosse

ch'a fan suvé 'l vinèt ant le vassele.

 

         L'han sentù, para a lor, dontré morfele

(la manin-a dacant le boche rosse)

confidesse d'amor le prime angosse,

ant ël pèilo, tra ij tond e le scudele.

 

         Veusto, Pinin, che giù dal cel stèilà

tuti ij fidlin dla nòstra pen-a ancreusa

jë sleujo drinta an làcrime 'd rosà?

 

         Ma nò! 'Nt la neuit ch'a odora 'd fengh tajà

l'hai vistje mi dontré bochin-e 'd reusa,

da para a j'ole, sospiré 'l pecà!

 

                            IV 

         D'un bel pàira 'd cojon massis e fòrt,

tra le reuse ch'a-j fan da brodaria,

visco al sol la fiamenga alegorìa

j'ole tëgge baròche ch'a j'é 'nt l'òrt.

 

         Fin-a le tartarughe dla cuchija

l'han fissà con j'eujin giauniss e smòrt

coj'ole dël color ëd l'asil fòrt:

ambambolandse a 'n seugn ëd nostalgia.

 

         - A l'han sugnà d'un'isola lontan-a

dova l'amor a brusa al sol roent

e 'n bògo a l'é 'l Priàp d'ògni caban-a...

 

         Ant l'òrt ëd monsù Dino tu a sent

ël De 'd coj'ole a la fasson paisan-a:

ma còsa a stërmo a lo sà mach ël vent!

 

P.S. E se t'has bon lë stòmi e san ij dent,

        fate anàit, che la ciòca a dandalan-a!

 

                            VI 

         Jer sèira, anvece 'd parte luvrà sin-a,

t'avrìe dcò podù fé coma a la Gora

che, quand ch'a veulo andesne, as fermo un'ora

e 'l vapor at i-j lassa sla banchin-a.

 

         A l'òsto l'hai vardà a giughé la mora

aranda a na matòta ciolarin-a,

arionda e tëggia come n'ola crin-a:

che, pensandje, 'l batòcc as drissa ancora.

 

         Iside antica, dzora a mè taulin,

con la mofa 'n sle pupe e 'l muso 'd gata,

l'ha fame pensé a j'ole dël giardin;

 

         E, 'nt la neuit, l'hai scaudà l'idèja mata

che 'nt coj'ole a-i sia scrit ël nòsr destin:

ma 'l prinsipi e la fin son sensa data.

 

                            VIII

 

         A l'é tocate feme 'l sèt da dne

ma stà 'n piòta ch'it marco la "primiera":

ten da ment che la man i l'hai legera

bon-a da susna e bon-a a l'écarté.

 

         Domje n'ande, ch'a s-ciòd la primavera

e la lun-a a l'é larga e 'l sol a j'é:

ògni fomna, ògni fior l'é da basé,

la natura a s'archinca da gërlera.

 

         E gërlera ch'a svanta bin le ciape,

Pàsiphae neuva, a dërné vint soldà,

con la pansa da veja e j'ole fiape,

 

         l'é giomai mia pòvr'ànima sventà.

Baco nostran la sgimba tra le rape

e chila a-j da, 'n sj'ole, a faudalà!

 

                            X 

         Cagna maunëtta 'd tuti ij sèt pecà

(sèt ij sonèt ëd j'ole dòp la sbòrgna),

la mòrva ch'a la infela e a la fà bòrgna,

potërlosa, scarosa a dent ciavà;

 

         o vaca ch'a bocija për la ciòrgna

sota 'l tòr ch'a la monta 'n mes al pra;

l'ànima fòrta a guarda nen s'a-j lòrgna

tra l'ortaja na reusa an-namorà!

 

         Chila a grigna a le nòte 'd Saint-Saëns,

chila a gòd - e a fà gòde d'cò 'l poeta -

dla dansa 'd Salomé dnans a la sieta,

 

         chila a cissa 'nt l'amor tut sò velen...

- Se 'nt mi l'é quacia, rantanà 'nt le miole,

j'é 'd di ch'a crija e ch'a veul rompe j'ole!

 

                            XII

 

         Dodes sonet, dodes cardlin s'na rama

ch'a biàuto 'ntorn al cheur dla primavera

e gasojand con l'ànima sincera

anfilo 'd perle al còl dla vita grama.

 

         Poesìa, con j'euj da serp oslera,

spòrz la testa da 'nt l'ola, a-j fissa, a-j ciama:

e a lor a-j toca abandoné la rama.

Dodes bocon ch'as fà la serp oslera.

 

         Ël cel l'é viòla. Për l'aria legera

j'é 'l sospir 'd na morosa (ò 'l fià 'd na mama?)

e 'l giardin a l'é 'n cheur uman ch'as spera.

 

         Dodes gëmme ch'a buto su la rama:

le trute a rio da 'nt la vasca 'd pera

e j'ole a spompo 'nt ël tramont ëd fiama! 

Marzo, 1932

   Frontespizio

 

            Il Cavour è la rivista mensile della Famija piemontèisa di Roma. Nasce nel 1968 con il contributo di Luigi Olivero che, per il primo anno ne diventa caporedattore ed anche impaginatore.

 

Il Cavour N° 1 del 1 marzo 1968

 

Reverìe dël temp masnà

 

Gigin bel deuit (Con il titolo Prim amor in Ij Brandé N° 74 del 1949) 

Prim frisson (Ne Ij faunèt)

 

Ij sochèt

 

         Quala mai armonïa 'd tarachëtte

dë Spagna ò qual rolman ëd tambornin

am àrcordo ij sochèt d'un birichin

con ij ginoj patìcio e le brajëtte?

 

         S'a l'era bel d'invèrn, a la matin,

core a scòla an lustrandse le brochëtte

fazend la sghijaròla, e, an mez dle fiëtte,

sfrandé tirand al vòl tërse e cotin.

 

         S'a l'era bel scoté ij sochèt a bate

con ij tich-tach d'un cavalin al tròt

sla giassa dla strà 'd j'orm frangià 'd candlòt.

 

         E che 'd tempeste 'd musichëtte mate

l'han sonà ij mè sochèt tra le sochëtte

'd na cita con j'euj bleu come 'd ciochëtte!

 1948

 

Mama (Con titolo Le neuit in Ij Brandé N° 74 del 1949)

 

La bin 

A l'é tanta la bin, Mama, ch'it veuj,

che toe làcrime a stisso dai mè euj.

E mie làcrime a splendo an s'ij tò euj.

 

Cirimela 

                  - CIRIMELA a va?

                            - Ven-a!

         La cirimela a vòla. A l'é volà

     tra j'ani an braje curte 'd mè passà.

 

Amor masnà (In Romanzìe)

 

Il Cavour N° 2 del 1 aprile 1968

 

Bòsch d’avrilanda                           

Quand che ‘s përdoma sot j’arcade vërde                

dël bosch e j’èrbo ‘d tuta sòrt nostran-a           

as paro ‘d nans a noi come ‘d colòne                                   

drite ò torzûe ch’a rezo un cel ëd feuje              

travërsà ‘d ragg ëd sol – parej dla vòlta         

d’un dòm pagan cëfì ‘d silensi fiosch –             

antlora it vëdo, ò mia cambrada uman-a,                                                   

cangete ant una forma ‘d rame e d’èrbe                                    

                            *                                                                         

Tò bust dë stàtua viva as cheurb ëd fior.                

                            *                                                                        

Ij tò cavèj son d’èrba crësporin-a.                        

An sla toa fàcia a s’ampòrpro doe reuse,          

doe rosin-e tramà ‘d bon sangh paisan.               

Sota le frange arcinà dle parpèile                        

at fiorisso doe viarbre matinere                      

che ant soe copëtte a l’han doe cociunìlie:         

doe bòje dla Madòna bëgeujà                                 

ch’a sbogio le piotin-e përzonere                     

ant doe gòje ‘d rozà color bluessiel.                              

J’orije a son doe ciochëtte irizà                                      

ch’a frisson-o al pi fièivol bësbij d’ària                 

ma ch’a san reze d’orcin ëd cirese.                          

La toa boca a l’è un cheur ëd ciclamin             

ch’a bat s’un cit rosari ‘d chich d’avòri               

(e mi sai la freschëssa ‘d col avòri                           

e mi sai la ponture ‘d coi dentin                                                

ch’a s-cianco j’azinej dij mè basin!).                                     

                            *                                                                        

It ses tuta antërsija ‘d brombo e ‘d feuje.             

 

                            *                                                                        

Livo e capreuz as lijo ai branch ëd vèrna         

dij tò brass bin turnì. Sota le sìzie                   

dle spale arionde profumà ‘d tiliò                    

it l’has doi nì ‘d trïus biond come l’òr                              

che doi ciaucìn ë-mnù con sò becucio              

l’han portà lì për soe covà d’amor.                        

Ij pom codògn dël sen mostro la tinta               

càuda-reusa-venà dla fruta al sol                      

(la fruta che, strompà da so picól,                       

fa tanta gòj pianteje ij dent andrinta!)           

e vèrs mia boca a spompo corm ëd gius:          

ël gius dla vita për la pianta uman-a                        

che un dì ‘t faras gëmmé da toe radis.            

El bion seuli ‘d tò còrp a l’ha una curva                     

e an mez a cola curva ai fonga un beucc:                

un tamparòt lassà da un brojon sèch                           

che ‘l vent l’ha dëstacaje da la scòrza                

e che an cascand a l’ha marcà la conca             

‘d soa cita impront an mez a tò bel còrp.             

                             *                                                                       

Toa stàtua ant un’anveuja ‘d mus-cc e alborn                                                               

 

                             *                                                                       

Tò còrp ch’a sghija sui doi fianch arcà,                                     

samblà su le tenës-ce dij tò ren:                              

e a së spartiss (miraco dl’èrbo uman !)              

an doe piantin-e seure entà ‘n sël troch:                 

an doe arbrëtte arvìscole, brunije,                        

che, da lë s-ciàp orbros tra le doe naje,                                     

arcalo soa torniura – da le cheusse                                           

slisse ai ginoj – con un armus-cc ëd ven-e         

con un anvlup ëd mùscoj singià ‘d nèrv           

ch’a stiro e ch’a dësgiro la soa fòrsa                      

giù fin-a a le cavije dësneudà                               

e ai pé ch’a s-ciòdo ij cornalin ëd j’onge.               

 

                            *                                                                        

Smens d’ògni mèrsa a bolìco an tò sangh.            

 

                            *                                                                        

Ma le man, le toe man tëbbie ‘d ciàirdlun-a,                                              

ch’a san filé ij zanzij dle parpajòle                     

quand a calo a fronzì j’eve adasiante!          

A son doi rapolin ëd lilà an fior                   

ch’am gilanto an sla front ij seugn d’amor :             

con ij so dii inchiet che ant l’ombra a smijo

des ciochin ëd giusmin ch’a danso al vent               

e am vèrso ant j’euj n’azur ëd sentiment                 

                            *

Tut pontin ëd toa pel l’è un gran ëd blëssa.           

 

                            *                                                                        

Ti ‘t ses un suportin ëd maravìe                                                    

boscaireule, un blason ëd poesìa                     

nostran-a vërgantà ‘d gòi inossenta.                    

E ‘t parle e ‘t rije con le vos dël bòsch.                

E t’argale a mè cheur – ‘d fàun esilià         

ant cost mond ëd cimàn, d’assel e ‘d ràbia –               

le fatësse arpozante dla natura.                   

Respira tò respir mia vita antera.                   

Con ti a passo l’amor, la primavera.                   

Tuta pianà che ‘t lasse an sël teren,                            

tuta baucia che ‘t frize con ij bót,                    

tuta fèrla scostà da una toa man,                   

të slarghe un univèrs d’ale e ‘d frisson.              

Sota ij tërlin ëd le fèils gialdolin-e                                      

ij gich dël tìmid a tramolo ‘d veuje                  

tant che ij rovèj a tormento le gìdole                          

e brassabòsch, pamplin e coriolon                    

glisso an sle sìnghrie, an s’j’ìves, an s’j’urtmìlie.

Ij trëbbi as chin-o a gatié le riondele.                      

E ij narsis a bëschisso le giassinte.                     

E ij nughèt a sospiro an sle violëtte…                                                                           

                            *                                                                        

Anvîe dle piante. Anvîe dle creature.                       

                            *                                                                        

Su cost paradis vèrd zaspà ‘d color                        

ch’a fermento e as carësso, as mës-cio e a sghijo  

- come ondoland sul fond d’un mar seren         

anorfantì ‘nt un seugn ciàir dë smerald -                

regna ‘l silensi dël prim dì dla tèra.                    

E ant cost silensi ovatà d’armonìe                    

misterïose e ‘d fià d’èrbe odorose                       

ch’a coata tut ël bosch mòl d’avrilanda,                 

a casca avsin a ti una cocolin-a                     

giù da un pin anspinà d’agùce scure.                            

                            *                                                                        

Come mia boca a casca an sla toa boca             

arzenta e corma dla virtù paisan-a                       

ch’am gropa ‘l cheur a la toa carn uman-a. 

1929

 

Il Cavour N° 5 del 1 luglio 1968

 

Cantada dle faussije 'd Droné 

Sla Mòrt ch'ambranca una faussija 'd giassa

la Vita a svanta una faussija 'd feu.

Canta, ò canson dla gent ëd la mia rassa,

 

un campo ëd gran ch'a beuj sota 'l cel bleu

con na faussîa patìcia sfrandà an mes

parèj 'd na spà turchèisa drinta un reu.

 

Làuda cost'arma che 'l paisan a res

a la fasson ëd na bandiera 'd fiama:

svantajandla an s'jë spì, chinà dë sbies.

 

Pi frissonanta che doi brass ëd mama

ch'a ciamo ij primi pass 'd soa creatura.

Pi 'd na cascada alpin-a a splend soa lama.

 

E a fa s-ciòde ij miràcoj dla natura:

dai ciuff trincià 'd blüèt visca dë stèile,

dai papàver ëd cheur, ant l'ària pura.

 

Vària ij miragi ant un lozné 'd parpèile:

da le paje àossa 'd còme 'd cavaj biond,

piumaj 'd guerier, brodà 'nt le veje tèile.

 

A l'é na falcà 'd vent s'un lagh ariond.

La cova dël pavon ëd l'arch-an-cel.

L'arpa 'd Dàvid ch'arsona 'd zora 'l mond. 

                            * 

Ò Droné 'd fòrge rosse, a vòl d'osel

am pias passé an s'jë spalt dij tò doi pont

modlà an sle còste 'd quat faussîe d'assel.

 

E am pias guardé lontan, a l'orizont,

ij mar ëd gran e 'd fen, d'òr e smerald,

ch'at mando ancontra j'onde ai pé dij mont:

 

an ciamand con le trombe 'd mila arald

la Granda Armada dle toe vele nisse

come ant un seugn dël trovador Rambald.

 

Parèj d'un pòrt ëd lus të sbërluzìsse,

ò Dromé, 'nt la sentura 'd toe faussije

pronte a navighé 'l mond neuve-neuvìsse:

 

e a s-ciuplìsso dë spluve e 'd vòj d'avije

ch'a slargo antorn ëd mulinèj ëd brasa

e 'd diavlòt robacheur ant j'euj dle fije.

 

Gnun-a tempesta, d'òmo ò 'd temp, ch'at crasa.

Sul Pont dël Diavo, it l'has Lussìfer biond.

Ma, an sël Pont Neuv, la Madonin-a at basa.

 

E 'l Canal dla Marchìsa a scor profond

a specc dle toe colin-e e dla Val Màira

ch'at vèrso uve e maron come an s'un tond.

 

Droné pi druva e slìssa che la giàira

dle Colòne 'd Vilàr e dle toe ròche

e pi dla cóv che la faussîa a fà ciàira,

 

mi son sigùr che 't l'has cheujì 'nt le fiòche

una lun-a calanta e peui trincià-

la an tante fische 'd cùpole baròche.

 

Gombàje tute uguale e martlinà

t'l'has fàje diventé lustre e sutile

come j'ale dl'Arcàngel dla Nonsià.

 

Peui, mëzurand ij fianch dle toe porile

quand ch'a së stiro ant le matin ëd magg,

t'l'has dàje 'l ghëddo 'd j'anche soe gentile.

 

E la faussija a l'é viscasse 'd ragg

tra l'ancuso e 'l martel, ant na baudëtta

ëd son pi s-clin che 'l mandolin d'un pagg.

 

Soa pel l'ha pià ij color ëd la ciochëtta,

la trasparensa dl'eva 'd tò canal

e la soplëssa d'una bajonëtta.

 

Piantà s'un branch parèj d'un pastoral,

ël pugn artié l'ha ofrijla al pugn paisan:

na strèita 'd man për tut sirimonial.

 

E, da col dì, l'ha navigà 'nt ij gran:

onde 'd borle sijand, crëste 'd capàle

lassand sle stróbie càude come 'l pan.

 

A son volaje antorn fior e farfale

ant ij prà dël tërfeuj, dij miengh, dla menta.

E a l'ha fàit, con ij fen, la gòi dle stale.

 

E, con la sèil e 'l gran, l'ha fàit contenta

èrca 'd paisan e tàula d'ovrijé...

Ij giovo a l'han balaje la corenta

 

le neuit che ant cel a l'ha vorsù monté

për filtreje ant ël cheur n'anvïa 'd nòsse

con sò ciàir ch'a fasîa da bacialé... 

                            * 

Ò singheriëtta alèrta che 't conòsse,

da rùpie e quaj dle man, l'umanità!

Lontan dai camp, t'l'has mocà 'd teste gròsse

 

'd tiràn e 'd traditor... Tò brass fovà,

tra slussi 'd guère e feu 'd rivolussion,

quante seuje 'd palass l'ha ansangonà!

 

Ma, ancheuj, faussîa dla Vita, àuta an slë spron

dla rochera pi aùssa an cò 'd Droné,

të splende pàsia rimirand j'amson.

 

Parpèila dl'Euj 'd Nosgnor, t'ën fas sugné

ëd mar d'òr e smerald, tempestà 'd fior,

da empì 'd tesòr trabiaj, èire e grané...

 

Quand che la tèra e sol a fan l'amor! 

1957

 Copertina

          Dal 1963 la Famija Turinèisa pubblica annualmente un volume tematico dedicato a periodi storici o personaggi di Torino e del Piemonte. Olivero collabora a molte di queste strenne con poesie ed articoli. Delle poesie, molte sono riprese in altre pubblicazioni, quindi già proposte in queste pagine.

         Dalla strenna del 1964 Torino '700 Seconda serie tre poesie non più riprese.

 

Mandolin d'Arlichin Watteau

 

                  Ël cheur d'un mandolin

                  a piora, a seugna, a rij:

                            foatà dai fij

                          ëd j'ariss brun,

                            gatià dai fij

                        ëd j'ariss biond,

                         carëssà dai fij

                      ëd j'ariss argentè

              'd caviere che an dansand

e 'd pruche a coìn che a temp contradansand

              lasso volé 'd cavèj ansiprià

         tra la pitàca e ij dii d'un Arlichin.

 

                         Un Arlichin

    ch'antërsìss coi cavèj e ai gropa scantirà

      - dal cap-tast dla tastiera a la cordera

                      'd sò strument -

         formand na scala màgica e legera

    ëd quat cobiëtte 'd còrde che ai quat vent

       fan s-ciuplì l'arch-an-cel dij sentiment.

 

                  E 'l cheur dël mandolin

                  a l'é 'l cheur d'Arlichin

                che a dà 'd frisson e 'd trij

                  e 'd pior d'amor ëd grij.

                 Sota a na fiocà 'd sìprie.

                     Përzoné d'un turbìi

           ëd boche-reuse-rosse e 'd basin

                             s-clin...

 

       Mandolin dël Sersènt d'un Arlichin.

 

Doi madrigaj për Madama Pompadour

 

Schiribiss 

An sël cussin-orié d'un seugm d'amor

l'hai basà la Marchèisa 'd Pompadour

tant che 'l Rè Sol a travondìa amèr

lezende ël Dictionnaire

Philosophique 'd Voltaire.

 

Caprissi 

J'èrbo dle lèje a son ëd leturìj

ch'a rezo 'd feuj ëd nòte d'ària e 'd fij

doa lezo, an còro, una canson d'amor

mila osej con ëd creste ch'a smìo 'd fior.

 

E, an mez al cel azur, 'l Sol a rij

daré un vèntaj dorà tnu con doi dii.

 

Ël Sol l'é 'l Rè: 'nt la lògia 'd jë splendor

dël teatro 'd Madama Pompadour. 

1929

 Frontespizio

         Anche la Famija Piemontèisa di Roma, dai primi anni '50, ha il suo bollettino che, per lungo tempo, presenta una pagina soagnà da Luigi Olivero e dedicata alla poesia piemontese. Le poesie di Olivero presentate sono numerose, quasi tutte  provenienti da altre pubblicazioni o poi riprese altrove,

         Qui di seguito le poesie che mi risultano  solo nel Notiziario della Famija Piemontèisa di Roma :

 

Notiziario N° 4 del 1951

  

Tribaudëtta dl'Alba dle Palme  

                             1  

Ij giardin a l'han veuja 'd primavera.  

Ant le preus j'é d'eujìn bleu ch'as dësvijo.  

Ant le ciovende 'd bochin ross ch'a rijo. 

Bindej ëd pòrtanfàn d'ària legera  

- an s'j'èrbo - e 'd fiòch pendù 'd lan-a bërgera.  

                             2  

                   Son ëd ciòche a matutin  

                  së spatàro ant l'ària ciàira:  

                  un l'é còti, l'àutr l'é s-clin...  

                  Ciocaté stavòta a pàira!  

                  Pasqua bela, Pasqua ciàira,  

                  con man gionte a fà n'inchin;  

                  drinta 'l clàustr a dis la giàira  

 minca un pass ëd fra' Martin.  

Pend da banda al sanrochin  

na coron-a 'd maja ràira;  

na mistà 'd Gesù Bambin  

carëssà da na man màira...  

Vos ëd nì për ël giardin!  

          3  

J'angej dël Paradis,  

ant una neuit violëtta, 

sbalucà da le stèile  

a son cascà 'n sla Tèra.  

Dë 'd zora 'l mond an guèra  

l'han durbì le parpèile:  

e tuta bajonëtta  

l'ha s-ciodù 'n fiordalis.  

A l'alba, su la Tèra,  

j'era pi gnun nemis.   

1945  

Tribaudetta dl'Alba dle Palme è stata ripubblicata in 'l caval 'd brôns dell'aprile 1964 e dell'aprile 1984. Come seconda sezione contiene la poesia Hortus conclusus già su 'l caval 'd brôns del marzo 1932 e, come terza sezione J''euj ëd j'Angej da Ij faunèt 1955 e da Ij Brandé Armanach 1983.

   

Notiziario N° 2 del 1953 

Ël mèistr d'amor 

S-cianca ij lìber e amprend a fé ij basin.

Spòrzme ij làver a pócio e sàra j'euj.

Tra ij dent ë-sbaj, na feuja 'd menta at beuj

sota la lenga... E 'l cheur - sent! - l'é un ciochin.

 

Notiziario N° 1 del 1954

 

Stëilin-e dla santa neuit 

         I 

Un areoplan

a volava,

la neuit 'd Natal,

sta val

d'argent dla mesa lun-a.

 

Franch una man

a më  smïava;

na man

che a ninëissa na cun-a. 

         II

Ël cel

a l'é pien d'ànime

luminose. 

         III 

Ël silensi d'argent

a tramola a la lun-a:

vel d'una cun-a

fronzì dal vent.

 

Ël silensi d'argent. 

         IV 

S-ciod a Betlem, un cheur

e ant mi lo sento a bate.

Pòchi a l'han cost boneur.

 

Për le bëstëmie mate

che mi sovens l'hai date,

grassie, Nosgnor, dla pas

che ti staneuit t'ëm das.

 Copertina

         La Martinella è una rassegna mensile milanese che dedica spazio anche a dialetti di altre regioni. Olivero, con poesie ed articoli, vi collabora  dal 1950 al 1969. Solo una poesia di Olivero mi risulta presente esclusivamente su La Martinella.

 

La Martinella N° IX del 1951 

Ël Foèt

 

                  «Du gehst zu Frauen? Vergiss die Peitsche nicht!»

                                       Friedrich Nietzsche                   

                Ne  fouette pas la jeune fille, ne châtie pas être si frêle.

                                                Paul Fort 

         Dòvrà nen ël foèt con la fumela.

Daje nen a na cita creatura.

Lassa che la soa ment a resta pura,

lassa che la soa front a resta bela.

 

         Fàje nen mal: ma gnanca con la stela

'd në stel d'arzivolëtta  ancor nen mura.

Fàje mai passé ant j'euj n'ombra 'd paura.

Ògni fiëtta a peul essi toa sorela.

 

         Tuta fija 'd pel bianca, giàuna ò scura,

sia con l'ànima càndia che infidela,

a l'é 'l seugn dla toa carn ant la natura.

 

         Fàne - dl'ombra toa fòrta - l'ombra bela.

Fàne  la toa cambrada d'aventura.

E, a caval dël tò seugn, gropla a la sela! 

 Frontespizio

         Lo stesso discorso fatto per La Martinella di Milano, vale per il bimestrale La Piè di Forlì. Anche a questa rivista Olivero collabora a lungo:  dal 1946 al 1971. Solo questa poesia mi risulta presente esclusivamente su   La Piè.

 

La Piè N° 3 del 1956

 

A mare Bològna

 

                  Për le celebrassion an memoria d'Alfredo Testoni 

         Mare Bològna, rùbia e paciafluva,

che 't pòrte 'l sol ant j'euj e 'l cheur an man

e ant ij cavèj të spéce l'òr dij gran

e për orcin it l'has doe rape d'uva;

 

         la toa pel còtia a l'ha 'l profum dël pan

e an sla toa boca - 'd sangh ëd vis goluva -

dialèt e gòi a visco pi 'd na spluva

dij cant paisan dël pòpol emilian.

 

         Toa «Sgnèra Cattarèina» a ciància e a rij

con ti, Bològna, 'd Balanson Dotor

ant l'ombra reusa dle toe rosse Tor.

 

         Ma, ant le neuit càude quand a canto ij grij

e la lun-a a l'é un sèrcc ëd reuse an fior,

piore 'l Poeta 'd vòstri vej amor. 

Bològna, 11 Otóber 1956

 Copertina

         La slòira è la rivista trimestrale che in pratica, dal 1995, è la continuazione del Musicalbrandé di Alfredino. È pubblicata ad Ivrea e, saltuariamente, ospita qualche poesia di Olivero. Una, dedicata a Beniamino Gigli, mi risulta solamente qui presentata.

 

La slòira del dicembre 2004

 

An mòrt ëd Beniamino Gigli                   

‘T ses mòrt e an resta, ‘d ti, mach pì la vos             

sëmnà ‘nt ij pciti sorch ëd lun-e neire         

ch’a viro ant la mesombra ‘d nostre sèire:         

son corm ëd perle sclin-e, ij sorch ondos,                

bëcà da n’arsigneul càud armonios.                    

 

E an vija ancora l’ilusion an cheur                            

ëd vive la carëssa dël tò seugn                       

ch’a torna, con ëd dij dë vlu, da leugn                  

a dësvijé na pieuva ‘d baticheur                     

ant nòst giardin stërmà ‘d reuse ‘d boneur.              

 

Ma a l’è ‘l seugn ëd tò seugn. Ti ‘t ses lontan.

It ses na fior ëd lus e ‘d poesia:                           

con la copa ‘d toa gola benedìa                        

ch’as àussa vers ël Cél dij cej luisan…             

doa ti ‘t cante për j’angej Liri uman.                            

30 ‘d novèmber dël 1957

Ca dë Studi Piemontèis 

            Romanzìe è l'ultima delle antologie curate direttamente da Luigi Olivero, pubblicata nel 1983 dalla Ca dë Studi Piemontèis. Delle poesie presentate, solo tre non sono già state inserite in altre sezioni.

­­­­­­­­­­­­­­­­­­

Le stra

                                                                                         A Dylan Thomas

Le stra ch’a van: ch’a van, bianche, lontan.

Le stra ch’a fongo, a sorch, an mes ai gran.

Le stra ch’a sghijo drinta ij bòsch pagan.

Le stra sislà ’n sle palme dle mie man.

 

Serp dë smerald arlongh ai mar duvèrt.

Lasèrte d’òr sle sabie dij desert.

Cros che ij mòrt goerno tra ij sò brass consèrt.

Ven-e ’d mè còrp ëd combe e ’d mont cuvèrt.

 

Spa ’d lus ch’a tajo, an s’j’alp, d’ale ’d cel bleu.

Lanse ant le gole ’d dragh con d’euj ëd feu.

Caviere ’d vent ch’am gropo ’l cheur ëd neu.

 

Tèile d’òmini-aragn tèise an sël mond.

Ch’as saro, un di, d’antorn al vagabond.

E a lo strangolo ant un fossal profond.

London, 1934

 

«Bar d'escale»

Bar d’escale. Bar ëd mar. Caval bisar.

Bal macobar. Mal ëd mar. Mal ëd Mare.

Bal. Bal. Bal.

Bar d’escale!

 

Mòrde d’acòrd ëd còrde marinare.

Zonzon ëd galavron. Pëssion ’d chitare.

Bije ’d folìe. Anvije ’d rije ’d fije.

Strep sech ëd bech ëd gabian su ’d cuchije …

 

Fanal. Pèss ëd coral. Stèile ’d cristal.

Gal. Alba d’opal. Valval. Mar ëd sal.

Vent mistral.

Bal. Bal. Bal.

Bar d’escale!

  ... ...

Mal ëd Mare.

Marseille, 1938.

AnvÌa ’d silensi

                                                                                             Omagi a Pinin Pacòt dai cambrada ’d jer

                                                                    È venuto il tempo di distruggere coloro che distruggono la terra.

                                                                                                   Apocalisse, XI-18

Lontan da j’òm, da la guèra,

dal mond e soa baraonda,

fonghé ’nt la chiete profonda

dl’ànima ancreusa dla Tèra.

Gnente, ant la neuit ch’am circonda,

che ’l bësbij fièivol d’un’onda.

 

L’onda dla sàiva ch’a sfiama

da le radis a le piante,

parèj dël làit da le sante

adoss dël sen d’una mama.

Essi una stàtua, ch’a dura

’d sécoj, sël cheur dla Natura.

 

Dësmentierìa le pen-e

ch’a crijo ’nt la bestia uman-a,

mach l’eco ’d n’aria paisan-a

am filtrerìa ’nt le ven-e.

E, ant cola pas infinìa,

’d seugn mai sugnà sugnerìa.

 

Òh, leugn da j’òm, da la guèra,

dal mond e soa baraonda,

fonghé ’nt le chiete profonda

dl’ànima pura dla Tèra.

Avèj pì gnente, che un’onda

’d sàiva an ferment, ch’am circonda!

1944

 

 Le poesie di Luigi Armando Olivero (Prima parte)

 

Le poesie di Luigi Armando Olivero (Seconda parte)